FORUM   VOOR
AMATEURKUNSTEN

erfgoed


Erfgoed is een verzamelnaam voor cultureel erfgoed (roerend en immaterieel) en onroerend erfgoed.

Erfgoed en erfgoedgemeenschappen

Onroerend erfgoed, dat zijn monumenten en waardevolle gebouwen, archeologische sites en landschappen. Bij onroerend erfgoed dat gerelateerd is aan de amateurkunsten denken we aan filmzalen, theaterzalen, parochiezalen, kunstenaarswoningen, ateliers, … Herita treedt op als belangenbehartiger van de sector onroerend erfgoed. Jaarlijks is de Open Monumentendag op de tweede zondag van september een druk bezocht publieksmoment voor het onroerende erfgoed.

 Cultureel erfgoed kan roerend (vb. museumobjecten, schilderijen, papieren documenten) of immaterieel (taal, verhalen, gebruiken en rituelen) zijn. Cultureel erfgoed zijn betekenisdragers uit het verleden die gemeenschappelijke betekenissen verkrijgen binnen een cultureel referentiekader (Cultureel-Erfgoeddecreet 2009). Het zijn met andere woorden die zaken uit het verleden die we de moeite vinden om te bewaren, waaraan we ook vandaag betekenis verlenen, en die we willen doorgeven aan volgende generaties. De jaarlijkse Erfgoeddag op de eerste zondag na de Paasvakantie is de vaste afspraak met het publiek. 

Zonder een hedendaagse gemeenschap die er nog (of opnieuw) belang aan hecht, kan er van erfgoed geen sprake zijn. Daarom plaatst het Cultureel-erfgoeddecreet het begrip cultureel-erfgoedgemeenschap centraal. Voorbeelden van erfgoedgemeenschappen die ook met amateurkunsten zijn verbonden, zijn onder meer carnavalisten en straatheater, volksdansers, rederijkers, fanfares en majoretten, theatergezelschappen, poppenspelers, marktzangers...

 Ook de aandacht voor immaterieel erfgoed groeit. Eind 2010 lanceerde Vlaams minister van Cultuur, Joke Schauvliege, de visienota ‘Een beleid voor immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen', die tot actie aanzette. Met het immaterieel erfgoed kun je kennis maken via een nieuw digitaal platform.

Erfgoed en de amateurkunstensector

Zorg voor het eigen erfgoed vindt de laatste jaren ook in de amateurkunstensector zijn ingang. Veel verenigingen hebben een eigen archief of materiaal dat hun geschiedenis illustreert. Denk bijvoorbeeld aan kostuums en toneelteksten van een theatergezelschap, eigen composities en partituren van fanfares, harmonieën en koren, foto- en filmarchieven, dagboeken, poëzie… Voor dit roerende erfgoed zorg dragen is een uitdaging voor de toekomst.

Veel amateurkunstenaars en -verenigingen gaan vandaag al met cultureel erfgoed aan de slag. Het verleden inspireert hen tot creatieve vernieuwing en verrassende samenwerkingsverbanden. Folkgroepen interpreteren traditionals, vertellers maken legendes en de vertelkunst terug actueel, toneelgroepen herontdekken het repertoire, beeldende kunstenaars laten zich inspireren door het verleden en senioren (TRACK in residence)… Meer en meer amateurkunstenverenigingen worden zich ook bewust van de waarde van hun eigen erfgoed. Breed vertakte erfgoedprojecten als 'En Avant Marche' illustreren dit. Actualisering geeft dus toekomst, aan het erfgoed en aan de sector. 

 Het Forum voor Amateurkunsten steunt deze evolutie, en onderneemt concrete acties om de sensibilisering en kruisbestuiving te bevorderen. Zo publiceren het Forum voor Amateurkunsten en Faro in het najaar van 2014 een inspiratiegids ‘Amateurkunsten en erfgoed’, boordevol good practices en tips. 

 Vaak valt de jaarlijkse Erfgoeddag tijdens de WAK (Erfgoeddag op 26 april 2015), dit opent mooie mogelijkheden voor samenwerking tussen erfgoedactoren en amateurkunstenaars.

Het Forum voor Amateurkunsten zetelt in samenwerking met Danspunt en OPENDOEK in de stuurgroep van het onderzoek van Het Firmament naar het erfgoed van de podiumkunsten. Een testcase in Mechelen moet helpen de noden van de sector in kaart te brengen en relevante tools te ontwikkelen. Het Firmament werkt ook mee aan TRACKS (zie verder).

We raden ook de herziene druk aan van 'Hoera, Jubileum!' van provincie Vlaams-Brabant, provincie Limurg, KADOC, AMSAB-ISG, Liberaal Archief en ADVN. Deze publicatie (en website) zal vanaf januari 2014 verenigingen die hun eigen erfgoed willen identificeren, bewaren en ontsluiten heel wat praktische tips opleveren.

Tot slot werken we ook mee aan het project 'erfgoedzorg in de kunstensector' van PACKED. Dit project resulteert in de toolbox TRACKS. TRACKS staat voor Toolbox en richtlijnen voor archief- en collectiezorg in de kunstensector en wil informatie aanbieden en sensibiliseren rond het zorg dragen voor eigen archief en collecties van de hele kunstensector. TRACKS is een website voor zowel de professionele kunstensector als voor amateurkunstenaars en richt zich niet tot één specifieke kunstdiscipline. Wanneer je start met de zorg voor je archief en je collectie(s) kan je je afvragen hoe je er het best aan begint en wat de voordelen zijn. TRACKS wil, door stapsgewijze informatie en haal- en betaalbare antwoorden te bieden op vele voorkomende vragen, praktische informatie aanbieden over het zorgdragen zelf, maar ook over de mogelijkheden voor hergebruik.

Mogelijke partners

Het  cultureel erfgoedbeleid maakt deel uit van het lokale cultuurbeleid. Op lokaal vlak zijn op vele plaatsen cultureel-erfgoedcellen actief bij het in kaart brengen en ontsluiten van het lokaal aanwezige erfgoed. De cultureel-erfgoedsector verzamelt vele honderden actoren die zich inzetten voor erfgoed. Bekijk de erfgoedkaart om deze te ontdekken. Erfgoedbibliotheken, archieven en musea bewaren en documenteren prachtige collecties. Faro is het steunpunt voor de cultureel-erfgoedsector en ook de provincies ontplooien een erfgoedbeleid, met een accent op depotbeleid. Op de website van het Agentschap Kunsten en Erfgoed vind je de nodige beleidsrelevante documenten. De landelijke expertisecentra kunnen de amateurkunstensector bijstaan in het benoemen, documenteren en ontsluiten van het eigen erfgoed.

 
FORUM
Abrahamstraat 13 9000 Gent
T 09/235 40 00  
VOOR
AMATEURKUNSTEN